تبلیغات
سایت تخصصی آكواریوم و نگهداری از ماهی های آب شور و شیرین - كپك‌ها در غذای ماهی و آفلاتوكسیكوزیس

امروز:

كپك‌ها در غذای ماهی و آفلاتوكسیكوزیس

» نوع مطلب : مقالات آموزشی ،

آفلاتوكسیكوزیس بیماری است كه اكثر انواع ماهیان را تحت تاثیر قرار می دهد ونتایج وقتی حاصل می شود كه غذای آلوده به آفلاتوكسینها توسط ماهی خورده شود.آفلاتوكسینها مواد شیمیایی هستند كه بوسیله انواع قارچها ( آسپرژیلوس فلاووس و آسپرژیلوس پارازیتیكوس ) تولید می شوند كه بطور كلی بعنوان كپك شناخته می شوند.آفلاتوكسینها بطور كلی دانه های روغنی بمانند تخم پنبه،بادام زمینی،ذرت ،گندم ،تخم آفتاب گردان ،غذای ماهی و بطور كلی تمام غذاها می توانند به آفلاتوكسینها آلوده شوند.چهار آفلاتوكسین اصلی شامل آفلاتوكسینهای B1 ، B2 ، G1، G2می باشند كه بطور مستقیم دانه های روغنی و غذای ماهی را آلوده می كنند.عواملی كه باعث افزایش آفلاتوكسین در غذاها میشوند شامل درجه حرارت محیطی بالای 27 درجه سانتی گراد ،رطوبت محیطی بالاتر از 62درصد ورطوبت غذای بالای 14 درصد میباشند. مقدار آلودگی با موقعیت جغرافیایی،روشهای انبار كردن و عمل آوری مواد غذایی تغییر خواهد كرد. انبار كردن نامناسب مواد غذایی یكی از متداولترین عامل مستعد كننده برای رشد آفلاتوكسین وتولید كپك می باشدوآن عامل می تواند توسط پرورش دهنده ماهی كنترل شود.

مفهوم آفلاتوكسین در غذای ماهی

آفلاتوكسین B1 یكی از قویترین آفلاتوكسین عامل ایجاد كننده سرطان بطور طبیعی در حیوانات می باشد.اولین شیوع آفلاتوكسیكوزیس ماهی در هچری ماهی قزل آلا در سال 1960 اتفاق افتاد.در قزل آلای رنگین كمان پرورشی كه باپلتهای آماده شده با تركیب تخم پنبه آلوده به آفلاتوكسینها تغذیه شده بودند تومور های كبدی گسترش یافت. اگرچه تخم پنبه آلوده بمدت طولانی بعنوان اجزای اصلی در تركیب غذا استفاده نشده بود با وجود این بیش از 85 درصد ماهیها در این هچری تلف شدند.انباركردن نا درست همه مواد غذایی و تغذیه با غذا های آلوده باعث آلودگی به آفلاتوكسینها می شود.آفلاتوكسیكوزیس اكنون در صنعت قزل آلای رنگین كمان بخاطر مقررات سخت اداره دارو و غذا (F.D.A) بعلت غربالگری آفلاتو كسین در دانه های روغنی،ذرت وسایر اجزای خوراكی محدود شده است. به هر حال این سم ماهیان پرورشی گرمابی مانند تیلاپیا،گربه ماهی را بدلیل افزایش فرمولاسیون جیره غذایی با اجزای گیاهی به مقدار بیشتر و اجزای حیوانی به مقدار كمتر،بیشتر تحت تاثیر قرار می دهد. دلیل افزایش پتانسیل گسترش آفلاتوكسیكوزیس در این انواع ( ماهیان گرمابی) سریع مورد توجه قرار گرفت كه اجزای گیاهی پتانسیل بالا تری نسبت به اجزای حیوانی برای آلودگی با آفلاتوكسینها را دارند.در شرایط گرمسیری و نیمه گرمسیری پتانسیل گسترش آفلاتوكسیكوزیس بعلت انبار كردن مواد غذایی تحت شرایط رطوبت پایین وحرارت بالا افزایش می یابد . غذای قرار گرفته در معرض سم آفلاتوكسین علاوه بر ضربه اقتصادی باعث تلفات شدید درحیوانات می شود. وسعت بیماری كه بوسیله آفلاتوكسینها ایجاد می شود به سن و نوع ماهی بستگی دارد.بچه ماهیها به آفلاتوكسین بیشتر از بالغین حساس هستند و بعضی از انواع ماهیها نسبت به سم آفلاتوكسین بیشتر حساسند.مطالعات انجام شده روی ماهی تیلاپیای نیل نشان داد كه وقتی ماهیها با جیره غذایی حاوی 8/1 میلی گرم آفلاتوكسین B1 در هر كیلوگرم غذا بمدت 75 روز تغذیه شده بودند كاهش سرعت رشد بعلاوه ناهنجاریهای بافتی یا زخم هایی در كبد را كه علامت شروع و گسترش سرطان بود نشان دادند.درمطالعه دیگرغلظتهای مختلف آفلاتوكسین B1 را بر روی تیلاپیای نیل 7/2 گرمی انجام دادند.ماهی هایی كه با جیره غذایی محتوی 5/2، 10 یا 100 میلی گرم آفلاتوكسین B1 در هر كیلوگرم غذا بمدت 8 هفته تغذیه شده بودند كاهش وزن و كاهش شمار سلولهای خونی را نشان دادند.ماهیان تغذیه شده به میزان 10 میلی گرم آفلاتوكسین B1 در هر كیلو گرم غذا ناهنجاری كبدی را نشان دادند. وماهیانی كه با100 میلی گرم آفلاتوكسین B1 در هر كیلوگرم غذا تغذیه شده بودند كاهش وزن همراه باآسیب كبدی و60 درصد ماهیها نیز در پایان آزمایش تلف شدند.سایر مطالعات نشان دادند كه سطح تحمل آفلاتوكسین برای تیلاپیا با روش پرورش ماهی فرق میكند. در آب سبز وجاری حضور مقدار 25 تا 39 ppb آفلاتوكسین در آب باعث كاهش رشد بدون تلفات ماهی می شود.در پرورش قفس غلظت آفلاتوكسین بالای 5 ppb در آب باعث افزایش سرعت مرگ ومیر میشود.قزل آلای رنگین كمان در مقایسه با گربه ماهی به سم آفلاتوكسین B1 بیشتر حساس می باشد.قزل آلای رنگین كمان تغذیه شده با جیره حاوی 0004/0 میلی گرم آفلاتوكسین B1 در هر كیلوگرم غذا (4/0ppb) بمدت 15 ماه احتمالآ بمیزان 14 درصد تومور ها گسترش می یابند.در قزل آلای رنگین كمان تغذیه شده با جیره حاوی 02/0 آفلاتوكسین B1 در هر كیلوگرم غذا (20 ppb ) بمدت 8 ماه میزان شیوع تومور های كبدی 58 درصد وبا ادامه تغذیه بمدت 12 ماه میزان شیوع تومور ها به83 درصد رسید. گربه ماهی تغذیه شده با جیره حاوی 10 میلی گرم آفلاتوكسین B1 در هر كیلوگرم غذا (10000 ppb ) بمدت 10 هفته كاهش سرعت رشد وزخمهای داخلی خفیف را نشان دادند.

علائم آفلاتوكسیكوزیس در ماهی :

علائم اولیه جدا شده از آفلاتوكسیكوزیس شامل پریدگی رنگ آبششها، آسیب توده خونی ،كاهش سرعت رشد و كاهش وزن اشاره كرد.تغذیه طولانی مدت با غلظتهای پایین از آفلاتوكسین B1 باعث ایجاد تومورهای كبدی می شود كه بصورت زخمهای پریده رنگ ظاهر می شوند كه به كلیه نیز انتشار پیدا می كنند.افزایش مرگ و میر ماهیان (شمار بالایی از ماهیان مرده ) ممكن است مشاهده شود. آفلاتوكسینها می توانند بصورت غیر مستقیم و با اثر بر روی مواد غذایی موجود در جیره باعث ایجاد بیماری شوند.بعنوان مثال آنتی اكسیدانهای محلول در چربی بمانند ویتامین A وآنتی اكسیدانهای محلول در آب و ویتامینهایی بمانند ویتامین C ( ویتامین ضروری برای اعمال ایمنی ) و تیامین (ویتامین ضروری برای اعمال متابولیكی و تغذیه ای ) موجود در غذاها بوسیله این سموم غیر فعال می شوند. بنابراین تعجب آور نیست كه آفلاتوكسینها ایمنیت را كاهش می دهند وماهی را نسبت بیماریهای باكتریائی،ویروسی و انگلی بیشتر حساس می كنند.این اثرات اغلب مورد توجه واقع نمی شود وبخاطر كاهش بازده تولید (كاهش رشد،كاهش وزن و افزایش مقدار غذا برای رسیدن به وزن بازاری و افزایش هزینه های بهداشتی) منفعت حاصل نمی شود.

مدیریت و كنترل

بایستی غذاهایی كه بتازگی آماده شده وبصورت صحیح انبار شده اند برای مراكز پرورش خریداری شوند.خار وخاشاك باید بدور از مواد غذایی باشند ودانه ها بایستی در ساختمانهای تمیز انبار شوند.در حد امكان غذاهای ماهی بایستی در ساختمانهایی كه درجه حرارت و رطوبت آنها كنترل می شود انبار شوند.غذاهای ماهی را روی پالتها وبفاصله یك قدمی دیوار (پرهیز از بهم فشردگی ) ودر جای خنك و خشك بمدت طولانی تر از 3 ماه نبایستی انبار كرد و غذارا خارج از انبار بمدت بیش از 2 هفته نبایستی نگهداری كرد.وقتی كه غذا ها بمدت طولانی وتحت شرایط بهداشتی فقیر انبار شوند مشكلات بهداشتی ازقبیل رشد كپكها، كاهش ویتامینها و فساد روغنهای موجود در مواد غذایی بوجود می آید.كنترل جوندگان و حشرات درنگهداری كیفیت غذاها وبدور از آفلاتوكسینها مهم است.با دقت در تاریخ تولید از خریداری غذاهای كهنه اجتناب شود. همچنین موقعی كه غذا را خریداری می كنیم بایستی از روشهای انبار كردن غذا بوسیله فروشنده اطلاع كافی داشته باشیم.غذاهایی كه بمدت طولانی انبار می شوند احتمال آلودگی با كپكها وجود داشته و تغییر رنگ داده وبصورت قلنبه وبهم چسبیده و بوی كپك زده میدهند.غذاهای كهنه از رطوبت اشباع بوده و خیس هستند.هر ظرفی كه برای انبار كردن غذا استفاده میشود بایستی كاملآ تمیز بوده و عاری ازرشد كپكها بر سطوحشان باشند(ظروف غذا و غذاده اتوماتیك).آزمایش منظم غذا ها از لحاظ حضور آفلاتوكسین عقیده خوبی می باشد.بازرسی ساده بر روی فارم انجام می شود (جستجوی كپكهای آبی –سبز روی غذا )بطور مثال نور سیاهی با تشعشع سبز مایل به زرد ممكن است در حضور آسپرژیلوس فلاووس ایجاد شود.در صورتیكه نور سیاه یك روش تشخیصی سریع بوده و شاخص آسپرژیلوس فلاووس می باشد ودر تمام موارد نیز موثر واقع نمی شود.

اگر به آفلاتوكسیكوزیس مشكوك شویم كیتهای تجارتی برای تشخیص غلظت آفلاتوكسین در غذاها بمانند Vertox وAlfa BTM وجود دارند.ابن كیتها اكنون به آسانی از شركتهایی بمانند شركت Neogon وشركت VICAM قابل تهیه می باشند. با این كیتها فقط مدت كمتر از20دقیقه جداسازی آفلاتوكسین انجام می گیرد گران نیستند و به آسانی در فارم می توانیم استفاده كنیم. روش قدیمی تشخیص غلظت آفلاتوكسینها شامل جداسازی با روشهای شیمیایی بوسیله كروماتوگرافی با لایه نازك یا كروماتوگرافی با مایع با فشار بالا می باشند ولی این روشها اغلب طولانی ،پر هزینه و پیچیده و مشكل میباشند.استفاده از غذای آلوده به آفلاتوكسینها خطراتی را بدنبال دارد كه تولیدكننده بایستی به آنها توجه كند كه در بالا تشریح شد.بخاطر داشته باشیم كه ماهیهای جوان نسبت به بالغین بیشتر حساس هستند. اگر مشكوك شدیم كه غذا مقدار اندكی آلوده به كپكها ست بهتر است غذای آلوده جدا و بدور انداخته شود واز غذا دهی به نوزادان و ماهیان پرواری خودداری كنیم.اصلاح غذاهایی كه مقدار كمی آلوده به كپكها میباشند شامل اضافه كردن سم غیر فعال شده به غذاهای انبار شده می باشد.شركتی بنام Nutriad International در تولید این مواد اختصاص دارند. سم غیر فعال شده بنام Toxy-nil برای كنترل گسترش كپكها بوسیله اتصال به آفلاتوكسینهای موجود در غذا آنها را غیر فعال ساخته و از رشد كپكها در غذا جلوگیری می كند.اگر غذا آلودگی سنگینی به آفلاتوكسینها داشته باشد بایستی از غذا دهی خودداری كرده و غذای جدید خریداری كرد.افزایش آگاهی و نظارت مداوم به حضور آفلاتوكسینها در غذا خطر ابتلا به آفلاتوكسینها را كاهش خواهد داد.

كنترل منظم سطوح آفلاتوكسین در غذای ماهی

با توجه به اینكه آفلاتوكسینها اغلب در جنوب شرقی آمریكا اتفاق می افتد.محصولات كشاورزی بطور عادی از لحاظ حضور آفلاتوكسیها بررسی می شوند. FDA برای غربالگری آفلاتوكسین در دانه های روغنی ،ذرت و دیگر اجزای غذایی مقررات سختی را اجرا می كند.سطوح قابل تحمل آفلاتوكسین در غذاهای ماهی وجود ندارد ولی FDA حداكثر مقدار 20 ppb را در تركیب غذایی برای حیوانات اهلی مجاز دانسته است.

خلاصه

آفلاتوكسینها سمومی هستند كه بطور عادی بوسیله كپكها تولید می شوند. این كپكها اغلب روی دانه ها وغذاهای آماده ای كه در درجه حرارت 27 درجه سانتی گراد یا بالاتر ودر رطوبت بیش از 14 درصد نگهداری شده اند یافت می شوند. این شرایط اغلب دراستخرهای پرورشی نواحی گرمسیری و نیمه گرمسیری دیده می شوند.برای جلوگیری از بروز آفلاتوكسیكوزیس ، باید از تاریخ تولید وتاریخ انقضاء غذاهای خریداری شده ونیز از روشهای انبار كردن غذاها اطلاع كافی داشته باشیم .از بكار بردن غذاهایی كه تغییر رنگ داده ،بصورت قلمبه و بهم چسبیده اند و بوی كپك می دهند پرهیز كنیم.بطور منظم ظروف غذا،انبارمواد غذایی وغذاده های اتوماتیك را نظافت كنیم. آفلاتوكسینها با كاهش سرعت رشد،آسیب رساندن به سیستم ایمنی و در برخی موارد با تلفات در استخرهای پرورشی، باعث كاهش تولید می شوند.انبار كردن غذا بصورت صحیح ( در مكان خنك، خشك،روی پالتها وبفاصله حداقل یكقدمی دیوار) می توانند از ضربات اقتصادی بیش از حد جلوگیری كنند.
منابع :
1- http://www.aquafeed.com/
2- http://www.chinod.com/toxinbinder.html
3- http://www.neogen.com/naturaltoxins.htm
4- http://www.vicam.com/products/afla-b.html
5-Ashley, L.M. 1970.Pathology of fish fed aflatoxins and other antimetabolites In: A symposium on diseases of fishes and shellfishes. American Fisheries Society Special Publication 5, 366-379.
6-Jantrarotai, W. and R.T. Lovell.1990. Subchronic toxicity of dietary aflatoxin B1 to channel catfish. Journal of Aquatic Animal Health 2: 248-254.
7-Tuan, N.A., J.M. Grizzle, R.T. Lovell, B.B. Manning, and G.E. Rottinghaus. 2002. Growth and hepatic lesions of Nile tilapia (Oreochromis niloticus) fed diets containing aflatoxin B1. Aquaculture 212: 311-319.
ترجمه : دكتر پرویز روائی
منبع: www.ardalan.id.ir
 
 
منبع کلی : بهداشت و بیماری های آبزیان

نوشته شده در : دوشنبه 15 فروردین 1390  توسط : Admin .    نظرات() .

 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.